Rrugët nuk janë bërë për makina: bicikletat erdhën këtu të parat!

Carlton Reid, redaktor i revistës britanike 'Bike Biz', është autori i 'Rrugëve nuk janë ndërtuar për makina'. Një libër emocionues që kujton ato kohë kur gjurmët u kryqëzuan nga biçikleta dhe jo nga automjetet private.

Është puna e fundit që ka ngjallur interesin tonë dhe atë të një pjese të mirë të komunitetit çiklizues ndërkombëtar, i cili ka lavdëruar punën e tij. Rrugët nuk janë ndërtuar për makina, ka kërkuar pesë vite të gjata kërkimore, gjatë të cilave Reid u zhyt në historinë e infrastrukturës së vendit të tij për të arritur në përfundimin që i jep titull punës së tij: jo, rrugët nuk janë ndërtuar duke menduar për makinat që i ngopen ato sot.

"Origjinat e rrugëve janë të shumta dhe të ndryshme, duke përfshirë ato shtigje të udhëhequra nga kafshët", thotë Reid Ciclosfera. "Në shekullin e 19-të, çiklistët e klasës së mesme të Britanisë së Madhe dhe më vonë SHBA-të u shtynë për shtigje më të mira të pedalimit. Ka pasur fushata të tjera të ngjashme në pjesën tjetër të botës, por ato nuk ishin aq të suksesshme sa britanikët dhe amerikanët".

Fara e Shkatërrimit
Por makinat nuk morën  shume kohe per te arritur dhe, me to, shume nga problemet aktuale. Sipas Reid, automjeti privat ka pushtuar hapësirën publike në dëm të  jetës së qytetarëve. "Një ose dy makina janë në rregull, por miliona prej tyre shkaktojnë mbingarkesë dhe konflikte serioze. Përdorimi masiv i automjetit privat ka sjellë fara të veta të shkatërrimit." Nuk është për t'u habitur që libri i Reid nuk u bëri thirrje shumë vetave, sidomos të dashuruarve pas makinave.
 Reid, megjithatë, preferon të përqëndrohet në ata që e kanë përhapur atë, madje edhe brenda vetë botës motorike. Ka disa: "Edhe artikujt rreth librit janë shfaqur në revistat motorike akademike," vëren ai me pak krenari.
Duke parë të ardhmen, Reid ka një vizion të qartë: bicikletat do të rifitojnë hapësirën e tyre. Ato do ta bëjnë atë "ngadalë", por ata do të jenë atje "ditën kur qarkullimi i shumicës së makinave brenda qyteteve është i ndaluar". Dhe, pak a shumë, qytetet po bëhen "hapësira për njerëzit, dhe jo vetëm për njerëzit që ngasin." Një ndryshim modeli në të cilin këmbësorët dhe çiklistët do të luajnë një rol udhëheqës

Vënja në jetë e rrugëve të vjetra
Për ta bërë këtë ndryshim të vijë së shpejti, vetë Reid ka udhëhequr një projekt unik në të cilin ai ka nisur të rimarrë shtigjet e vjetra të biçikletave që në vitet 1930 kaluan shtetin e tij, 450 kilometra gjurmë të fshira nga harta dhe të fshehura me kalimin e kohës. "Në atë dekadë," thotë ai, "ka pasur 12 milionë çiklistë në Britani të Madhe, dy herë më shumë se në vitet 1920." Miliona njerëz në biçikleta Hercules, lider absolut i tregut britanik (sidomos në mesin e klasës punëtore) , dhe që më vonë do t'i jepte rrugë Raleigh-it, nënshkrim që do t'i blinte Hercules-it. "Pika më e lartë ndodhi në vitin 1949, kur 25% e rrugëve ishin çiklizuar", shpjegon Reid. "Që atëherë, rënia: në vitin 1973 vetëm një në çdo qind udhëtime ishte pedalim."

Reid dhe planifikuesi urban John Dales kanë nisur një fushatë, e cila ka befasuar vetë Reid. "Po shkon shumë më mirë sesa prisnim", thotë ai. "Ajo ka ngritur tashmë më shumë se 22,000 paundë (rreth 26,000 euro). Me këto para do të vazhdojmë të hulumtojmë me një objektiv të vetëm: të krijojmë kushte më të mira për çiklistët".