Si ti bejme anijet e vjetra më pak ndotëse!
Drite në fund të tunelit!
Financimi i gjelbërt për anijet e pista
Transporti me anije mund të duket si një formë e pastër e transportit. Zhvillimi i më shumë se 90% të tregtisë botërore, nëpërmjet anijeve oqeanike prodhon vetëm 3% të emetimeve të gazrave serrë. Por industria është më e ndotur se sa duket nga jashtë. Duke djegur naftë të papërpunuar, vetëm 15 prej anijeve më të mëdha lëshojnë më shumë okside të dëmshme të azotit dhe squfurit sesa të gjitha makinat e botës bërë së bashku. Pra, nuk është çudi që pronarët e anijeve janë të detyruar të pastrojnë anijet e tyre. Por, në një industri që nuk është në gjendje të tejkalojë kapacitetin dhe borxhin, pak mundësi financiare kanë të përmirësojnë anijet e tyre. Të menduarit inovativ po përpiqet ta ndryshojë këtë.
Një raport i ri nga Organizata Kundër Karbonit (CËR), një OJQ ndërkombëtare dhe UMAS, një institucion konsulencë, theksonjë kërcënimin që rregullat e reja mjedisore i paraqesin industrisë. Organizata Ndërkombëtare Detare, agjencia rregullatore e OKB-së për transportin, ka rënë dakord të ulë emetimet e squfurit nga 2020. Muajin e kaluar, Parlamenti Europian votoi për të përfshirje të anijeve në skemën tregtare të emetimeve të BE-së nga 2021. Pa subvencionim të anijeve për të përmbushur rregullat e reja, shumë firma mund të detyrohen të dalin nga biznesi. Kjo gjithashtu rrezikon bankat anembanë botës, të cilat kanë dhënë mbi 400 miliardë dollarë në sigurimin e këtij biznesi dhe veçanti aksidenteve dhe flakës në anijet e transportit.
Dhjetëra miliarda dollarë duhen paguar për përmirësimet në emetimet e anijeve gjigande të transportit, në mënyrë që të përmbushin rregullat e reja, Organizatës Kundër Karbonit. Por industria vështirë se mund të paguajë edhe borxhet e saj ekzistuese. Normat e mallrave janë shkatërruar për shkak të ngadalësimit të tregtisë botërore që nga kriza financiare dhe tejkalimit të madh të kapaciteteve. Një indeks i të ardhurave i përpiluar nga Clarksons, një firmë kërkimore, që mbulonte llojet kryesore të anijeve (transportuesit e pjesëve më të mëdha, anijet e kontejnerëve, cisternat dhe transportuesit e gazit), preku nivelin më të ulët 25-vjeçar në vitin 2016. Bankat nuk duan të hedhin më para për përmirësimin e këtij transporti.
Edhe ata që po mundësojnë kreditimin e anijeve për përmirësimin e transportit kanë parë shumë pak kërkesa në lidhje me zvogëlimin e emetimeve nga mazuti. ABN AMRO, një bankë holandeze dhe një udhëheqëse e tregut në këtë biznes, ka financuar më pak se 500 milionë dollarë kredi për burime të gjelbërta dhe innovative gjatë pesë viteve të fundit, thotë Gust Biesbroeck, kreu i financave të transportit. Problemi, shton ai, është një nga stimujt. Pronarët e anijes, të cilët normalisht do të marrin hua për përmirësime të tilla, nuk përfitojnë nga faturat e karburanteve më të ulëta. Është firma që ua japin anijet që i gëzojnë këto para. Por kontratat e tyre nuk janë të mjaftueshme për ta bërë atë të vlefshëm për të investuar në përmirësimet e gjelbra. Ripërmasimi mesatar ka një kohë pagese prej tre vjetësh, ndërsa 80% e lejeve të anijeve janë për dy vjet ose më pak.
Një raport i ri nga Organizata Kundër Karbonit (CËR), një OJQ ndërkombëtare dhe UMAS, një institucion konsulencë, theksonjë kërcënimin që rregullat e reja mjedisore i paraqesin industrisë. Organizata Ndërkombëtare Detare, agjencia rregullatore e OKB-së për transportin, ka rënë dakord të ulë emetimet e squfurit nga 2020. Muajin e kaluar, Parlamenti Europian votoi për të përfshirje të anijeve në skemën tregtare të emetimeve të BE-së nga 2021. Pa subvencionim të anijeve për të përmbushur rregullat e reja, shumë firma mund të detyrohen të dalin nga biznesi. Kjo gjithashtu rrezikon bankat anembanë botës, të cilat kanë dhënë mbi 400 miliardë dollarë në sigurimin e këtij biznesi dhe veçanti aksidenteve dhe flakës në anijet e transportit.
Dhjetëra miliarda dollarë duhen paguar për përmirësimet në emetimet e anijeve gjigande të transportit, në mënyrë që të përmbushin rregullat e reja, Organizatës Kundër Karbonit. Por industria vështirë se mund të paguajë edhe borxhet e saj ekzistuese. Normat e mallrave janë shkatërruar për shkak të ngadalësimit të tregtisë botërore që nga kriza financiare dhe tejkalimit të madh të kapaciteteve. Një indeks i të ardhurave i përpiluar nga Clarksons, një firmë kërkimore, që mbulonte llojet kryesore të anijeve (transportuesit e pjesëve më të mëdha, anijet e kontejnerëve, cisternat dhe transportuesit e gazit), preku nivelin më të ulët 25-vjeçar në vitin 2016. Bankat nuk duan të hedhin më para për përmirësimin e këtij transporti.
Edhe ata që po mundësojnë kreditimin e anijeve për përmirësimin e transportit kanë parë shumë pak kërkesa në lidhje me zvogëlimin e emetimeve nga mazuti. ABN AMRO, një bankë holandeze dhe një udhëheqëse e tregut në këtë biznes, ka financuar më pak se 500 milionë dollarë kredi për burime të gjelbërta dhe innovative gjatë pesë viteve të fundit, thotë Gust Biesbroeck, kreu i financave të transportit. Problemi, shton ai, është një nga stimujt. Pronarët e anijes, të cilët normalisht do të marrin hua për përmirësime të tilla, nuk përfitojnë nga faturat e karburanteve më të ulëta. Është firma që ua japin anijet që i gëzojnë këto para. Por kontratat e tyre nuk janë të mjaftueshme për ta bërë atë të vlefshëm për të investuar në përmirësimet e gjelbra. Ripërmasimi mesatar ka një kohë pagese prej tre vjetësh, ndërsa 80% e lejeve të anijeve janë për dy vjet ose më pak.
Prandaj interesi për strukturat e reja të kreditimit të gjelbër të quajtur “Kurse gjatë Lundrimit”, vjen nga Iniciativa e Transportit të Qëndrueshëm, një OJQ tjetër. Ideja është që të ndajë kursimet e karburantit ndërmjet pronarit të anijes dhe qiramarrësit për një kontratë më të gjatë, duke dhënë si një nxitje për të bërë përmirësimet. Skema të tilla përdoreshin të pengoheshin nga vështirësia e matjes së konsumit të saktë të karburantit në anije. Teknologjitë e reja lejojnë lexime më të sakta.
Ofruesit e financave janë të prirur për t’u përfshirë. Qershorin e kaluar, Banka Evropiane e Investimeve njoftoi 250 milion euro (282 milion dollarë) për financimin e këtyre retrofits; duke shpresuar se bankat e tjera do të ndjekin shembullin me miliarda më shumë. Në të ardhmen, ideja mund të shtrihet në avionët dhe trenat e gjelbërt. Për momentin këto biznese nuk vuajnë nga mungesa e financave. Por një rënie është një çështje “kur jo nëse”!. Financat e gjelbra mund të shpëtojnë shumë industri të tjera që lundrojnë në një stuhi.
Në Shqipëri situate është edhe më e vështirë. Askush nuk monitoron emetimet e dëmshmë të transportit detar. Ndonëse me ligjj pranë porteve dhe zonave të banuara duhet te djegin nafte e jo mazut, shpesh mazutin e shohim brigjeve te detit te derdhur naten ne fshehtesi.
Ofruesit e financave janë të prirur për t’u përfshirë. Qershorin e kaluar, Banka Evropiane e Investimeve njoftoi 250 milion euro (282 milion dollarë) për financimin e këtyre retrofits; duke shpresuar se bankat e tjera do të ndjekin shembullin me miliarda më shumë. Në të ardhmen, ideja mund të shtrihet në avionët dhe trenat e gjelbërt. Për momentin këto biznese nuk vuajnë nga mungesa e financave. Por një rënie është një çështje “kur jo nëse”!. Financat e gjelbra mund të shpëtojnë shumë industri të tjera që lundrojnë në një stuhi.
Në Shqipëri situate është edhe më e vështirë. Askush nuk monitoron emetimet e dëmshmë të transportit detar. Ndonëse me ligjj pranë porteve dhe zonave të banuara duhet te djegin nafte e jo mazut, shpesh mazutin e shohim brigjeve te detit te derdhur naten ne fshehtesi.
